Kυριακάτικη Ελευθεροτυπία / Εψιλον 17.12.06

Η ιστορία της «Μαρίας Κ.»

Η ζωή της δημοσιογράφου Μαίρης Παπαγιαννίδη με το AIDS

Κείμενο Κώστας Γιαννακίδης, Φωτογραφίες Γεράσιμος Δομένικος

Η Μαίρη Παπαγιαννίδη μολύνθηκε από τον ιό του AIDS το 1985. Τα συμπτώματα εμφανίστηκαν 10 χρόνια αργότερα. Είναι ήδη μια από τις μακροβιότερες περιπτώσεις στα παγκόσμια χρονικά. Ξεκινώντας από μια παρατήρηση, αποδύεται σ’ έναν τεράστιο αγώνα για την ανακάλυψη της αλήθειας γύρω από την ασθένεια. Είναι πια το προσωπικό της στοίχημα. Υπέρ της θα «ποντάρει» ο Ζιλ, ένας υγιής άνδρας από τον Καναδά. Τη γνωρίζει ηλεκτρονικά, τη συναντά δια ζώσης και παντρεύονται. Θα ανέβουν τον ανήφορο πιασμένοι χέρι χέρι.

-----

Υπάρχουν αρκετές ιστορίες που θα προσέφεραν στη Μαίρη Παπαγιαννίδη τη θέση της πρωταγωνίστριας. Το ιατρικό ρεπορτάζ θα ακολουθούσε τα βήματα της στα πεδία των μαχών που δίνει, χρόνια τώρα, απέναντι στο AIDS. Ενας πολιτικός αναλυτής θα της ζητούσε στοιχεία από την έρευνα για τους μύθους και την πλάνη γύρω από την ασθένεια. Μία εκπομπή κοινωνικού περιεχομένου θα την καλούσε να μιλήσει για τα υγιή αντανακλαστικά που επέδειξε απέναντι της η φοβισμένη, από το AIDS, κοινωνία. Δεν θα διάλεγα τίποτα από τα παραπάνω. Θα έπαιρνα μόνο κομμάτια για να στήσω το σκηνικό. Και εκεί θα παρουσίαζα μία από τις πιο ωραίες ερωτικές ιστορίες που έχετε ακούσει: τον έρωτα της Μαίρης και του Ζιλ.

Η Μαίρη έχει AIDS. Ο Ζιλ είναι υγιής και ζούσε στον Καναδά. Τη γνώρισε στο internet. Παράτησε τα πάντα, ήρθε στην Ελλάδα και παντρεύτηκε τη Μαίρη. Ακούγεται μελό, αλλά δεν είναι. Πρόκειται για κάτι εξωφρενικά όμορφο, τόσο τρυφερό που δεν μπορείς να διαχειριστείς την αμηχανία σου. Αλλά η Μαίρη μαζί με χαμόγελο σου προσφέρει και αμηχανία. Δεν ξέρεις πώς να απαντήσεις, δημοσιογραφικά πια, στα επιχειρήματά της για τη «συνωμοσία» του AIDS-θέλεις να γίνεις δικηγόρος του διαβόλου αλλά εκείνη, με τα στοιχεία της, στραγγαλίζει κάθε σχετική προσπάθεια. Με κερνάει καρυδόπιτα και αμφιβολίες. «Πως σου φαίνεται;» ρωτάω τον Γεράσιμο, τον φωτογράφο μας. «Δεν ξέρω, θέλει ψάξιμό, ειλικρινά δεν ξέρω.» Ούτε και εγώ. Πάμε από την αρχή, αυτός ο έρωτας πέρασε πολλά πριν ανθίσει.

Στις 4 Δεκεμβρίου η Μαίρη Παπαγιαννίδη, δημοσιογράφος στο Βήμα της Κυριακής, παρουσίασε το βιβλίο της με τίτλο «Πως νίκησα το AIDS». Ηταν η μέρα που διέσχισε το διάδρομο της ανωνυμίας και εμφανίστηκε μπροστά σε κάμερες και μικρόφωνα, κομίζοντας το λάφυρο της από τη μάχη κατά της ασθένειας. Είναι ένα βιβλίο, στο οποίο καταγράφεται η εμπειρία της από τη λειτουργία του δικτυακού τόπου hivwave.gr και η δημοσιογραφική έρευνα που επιχειρεί να ξεχωρίσει, κατά τη συγγραφέα, την αλήθεια από τα ψέματα. Μη σας παραπλανεί ο τίτλος, η Μαίρη δεν θεραπεύτηκε. Η νίκη της απέναντι στο AIDS συνδέεται, όπως υποστηρίζει, με την αποκάλυψη της αλήθειας. Και η αλήθεια, κατά τη Μαίρη, είναι διαφορετική από αυτήν που γνωρίζουμε οι υπόλοιποι.

Συνοπτικά υποστηρίζει ότι το AIDS επενδύθηκε με μία τεράστια επιχείρηση παραπληροφόρησης προς όφελος κυβερνήσεων και φαρμακευτικών εταιριών. Και το κυριότερο: δεν υπάρχει ετεροφυλόφιλος οροθετικός, εκτός και αν είναι τοξικομανής. Αλλωστε κάπως έτσι άρχισε και η δική της περιπέτεια. Από έναν ετεροφυλόφιλο, πρώην τοξικομανή. Και μετά ξεκίνησε η έρευνα. Της ασθενούς και της δημοσιογράφου.

Στο πρόσωπο της Μαίρης φιλοξενείται μία από τις μακροβιότερες περιπτώσεις AIDS στα παγκόσμια χρονικά. Μολύνθηκε το 1985. Τα συμπτώματα εμφανίστηκαν δέκα χρόνια αργότερα. Μέχρι τότε συνέχιζε ομαλά και ανυποψίαστα την ερωτική της ζωή. Κανένας από τους πρώην συντρόφους της δεν μολύνθηκε. Τα τελευταία δέκα χρόνια έχει περάσει από όλα τα γνωστά στάδια της ασθένειας και τις αντίστοιχες φαρμακευτικές αγωγές. Δέκα δύσκολα χρόνια. Αναιμία, πνευμονία, εγκεφαλοπάθεια, φυματίωση. «Τώρα πιστεύω ότι πρόκειται για παρενέργειες των φαρμάκων. Όταν άλλαζα τα φάρμακα, σταματούσαν και οι κρίσεις. Σήμερα παίρνω τέσσερα χάπια τη μέρα, αλλά στις παρενέργειες τους περιλαμβάνεται και η καρδιακή ανακοπή…» Την προκαλώ, μην επιτρέποντας στο χαμόγελο της να βρει το στόχο του.  Γιατί δεν τα σταματάει; Πριν από λίγες μέρες είχα παρακολουθήσει ένα ντοκιμαντέρ, που μου έδωσε η ίδια, με ασθενείς που διέκοψαν τη θεραπεία τους. «Δεν τα σταματάω επειδή φοβάμαι. Μη νομίζεις ότι τα ξέρω και όλα. Δεν έχω πια και αντοχές, αλλά θέλω να ζήσω όσο περισσότερο μπορώ για να βοηθήσω στην αποκάλυψη της απάτης.»

Η Μαίρη, λοιπόν, ξεκίνησε να σκάβει στις ρίζες της υπόθεσης έπειτα από μία απλή παρατήρηση. Μετά από χρόνια στα νοσοκομεία και στα κέντρα υποστήριξης ασθενών με AIDS, πρόσεξε ότι δεν είχε συναντήσει ούτε έναν ετεροφυλόφιλο άνδρα που δεν ήταν τοξικομανής. «Γνώριζα μόνο ομοφυλόφιλους και αμφιφυλόφιλους. Αρχισα να ψάχνω. Ζήτησα από τους γιατρούς να μου γνωρίσουν κάποιον ετεροφυλόφιλο, έστω για τα στοιχειώδη, να κάνω παρέα. Δεν κατάφερα να βρω κανέναν. Πήγα στα κέντρα υποστήριξης. Τίποτα και εκεί. Μη δίνεις σημασία στα στατιστικά, ελάχιστοι παραδέχονται ότι είχαν ομοφυλοφιλική εμπειρία, εδώ ένα σημαντικό ποσοστό δεν έχει πει στην οικογένειά του πως είναι φορέας…»

Μου δείχνει μερικά από αυτά μου συγκέντρωσε: «Το AIDS δεν είναι καν στις 15 πρώτες αιτίες θανάτου παγκοσμίως και όλοι αυτοί οι θάνατοι από την Αφρική μετατίθενται για το μέλλον ή, τέλος πάντων, στην Αφρική μπορείς να βαφτίσεις AIDS ό,τι θέλεις. Είναι μία βιομηχανία με τεράστιο τζίρο, μία ασθένεια που έχει δημιουργήσει δεκάδες χιλιάδες ερευνητικά κέντρα ανά τον κόσμο. Φαντάσου πως είναι η μοναδική περίπτωση στα παγκόσμια ιατρικά χρονικά όπου η ανακοίνωση έγινε από υπουργό (την υπουργό υγείας των ΗΠΑ) και δεν προηγήθηκε δημοσίευση σε επιστημονικό έντυπο.» Της λέω πως μου θυμίζει θεωρία συνωμοσίας για τα σκοτεινά σχέδια των Αμερικανών να καθυποτάξουν τις ατομικές ελευθερίες. Μου απαντά με κλισέ, αλλά και με στοιχεία, ως δημοσιογράφος ξέρει να τα ξεχωρίζει. Και, κυρίως, μου επιδεικνύει τα αποτελέσματα του πειράματος που πραγματοποίησε.

Τον Ιανουάριο του 2006 δημιούργησε το hivwave.gr, το οποίο και υπέγραφε ως «Μαρία Κ.». Το περιεχόμενο της ιστοσελίδας μεταφράστηκε στα αγγλικά και συνδέθηκε με άλλες σελίδες του εξωτερικού. Η Μαίρη ζητούσε, πιεστικά και με σαφήνεια, να επικοινωνήσει μαζί της έστω ένας άνδρας ετεροφυλόφιλος που να είχε βρεθεί οροθετικός. Σιωπή. Πέρασαν 120.000 επισκέπτες και ούτε ένας ετεροφυλόφιλος οροθετικός. Η Μαίρη συνέχιζε να ανακαλύπτει γυναίκες, ομοφυλόφιλους και αμφιφυλόφιλους. «Να ξέρεις ότι οι γυναίκες έχουν μολυνθεί είτε από τοξικομανείς, είτε από αμφιφυλόφιλους» λέει και δείχνει τη χαμηλή, ως ανύπαρκτη, διείσδυση του ιού στις πόρνες. «Μα επειδή στις πόρνες καταφεύγουν άνδρες αυστηρά ετεροφυλόφιλοι.» Και επειδή οι ίδιες είναι προσεκτικές και συνεπείς στο ασφαλές σεξ, συμπληρώνω εγώ. Μετά η Μαίρη δείχνει τον εαυτό της, θυμίζει πως δεν μόλυνε κανέναν από τους ερωτικούς συντρόφους της και βγάζει από το μανίκι κλινικές μελέτες που συμφωνούν μαζί της. Η αμφισβήτηση δεν γίνεται χωρίς στοιχεία και πλέον αρχίζει και διατυπώνεται συγκροτημένα.

Σπεύδω στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://aras.ab.ca/rethinkers.htm. Εκεί διαπιστώνω ότι σχεδόν 2.500 επιστήμονες, αρκετοί με πολύ σοβαρούς τίτλους, από όλον τον κόσμο δηλώνουν ότι πρέπει να το ξανασκεφτούμε. Υποστηρίζουν όσα και η Μαίρη, για τους ετεροφυλόφιλους άνδρες, αμφισβητούν τη σύνδεση του HIV με το AIDS όπως και τα διαγνωστικά τεστ, απορρίπτουν τα στοιχεία για την Αφρική και υπαινίσσονται πολλά για το ρόλο των φαρμακευτικών εταιριών.

Αργότερα παρακολουθώ το βραβευμένο ντοκιμαντέρ «Η άλλη πλευρά του AIDS», όπου κορυφαίοι επιστήμονες αμφισβητούν και θέτουν ερωτήματα. Σύμπτωση: αρκετοί από αυτούς είναι «πρώην» κάτοχοι σημαντικών θέσεων στην έρευνα. Γιατί έχασαν τη θέση τους; Η Μαίρη ψιθυρίζει πως ηττήθηκαν επειδή συγκρούστηκαν με το σύστημα, με τη βιομηχανία του AIDS «που καταστέλλει κάθε διαφορετική άποψη, όπως τα τανκς.» Κάποιος άλλος θα μπορούσε να πει πως κρίθηκαν απλώς ακατάλληλοι ή επικίνδυνοι. Εξαρτάται από ποια πλευρά παρατηρείς τα πράγματα. Οσο το θέμα δεν σε αγγίζει, δεν έχεις λόγους να ψάχνεις. Προσέχεις για να έχεις. Η Μαίρη έψαξε. Και εκτός από στοιχεία, βρήκε και τον έρωτα.

 
Ο Ζιλ

Η Μαίρη μπήκε πρώτη στη ζωή του Ζιλ, αλλά ο Καναδός ήταν αυτός που έκανε το πρώτο βήμα. Στις αναζητήσεις της στο δίκτυο, η Μαίρη, βρέθηκε σε μία σελίδα υπό τη διεύθυνση peaceandlove.ca. Από εκεί ο Ζιλ κατήγγειλε τα ψεύδη για το AIDS και την 11^η Σεπτεμβρίου. Ο ίδιος ακολούθησε τα ηλεκτρονικά ίχνη και βρέθηκε στη σελίδα της επισκέπτριάς του. Της έστειλε το πρώτο email. Και ξεκίνησαν. Λίγους μήνες αργότερα ήρθε στην Ελλάδα για να τη γνωρίσει. Επέστρεψαν μαζί στον Καναδά για να μαζέψει τα πράγματα του. Παντρεύτηκαν τον Απρίλιο. Εχουν μία φυσιολογική σχέση ανδρόγυνου. Ο Ζιλ ήταν και παραμένει υγιής. Δεν θέλει να μιλήσει επισήμως, δέχεται μόνο να φωτογραφηθεί για χάρη της Μαίρης.

Είναι μία ιστορία που αν δεν την δεις από κοντά, δεν μπορείς να την πιστέψεις. Πως παρατάς μία οργανωμένη ζωή για να ακολουθήσεις έναν έρωτα, με φτερά μαραμένα από την ασθένεια, στην άλλη άκρη του κόσμου; Φοβάμαι να κάνω την ίδια ερώτηση στον εαυτό μου και ο Ζιλ δεν έχει διάθεση να το συζητήσει. Η Μαίρη δεν είχε τίποτα να χάσει, αλλά δεν μπορώ να καταλάβω τι έχει ο Ζιλ να κερδίσει. Τη ρωτάω τι είδους άνθρωπος είναι ο σύζυγος της. «Μα δεν είναι άνθρωπος. Είναι άγγελος. Με ποιον να τα μοιραστώ όλα αυτά; Ποιος να με καταλάβει; Οσοι ήταν συνοδοιπόροι στην αρρώστια έχουν πια πεθάνει…»

Ο Ζιλ ξεκίνησε τον ακτιβισμό κατά της παραπληροφόρησης όταν έμαθε για την προληπτική χορήγηση φαρμάκων σε παιδιά που ήρθαν στον κόσμο από οροθετικές μητέρες. Είναι ένας ακόμα κυνηγός συνωμοσιών; Για απάντηση με παραπέμπουν σε ένα δημοσίευμα του «Εψιλον», στη συνέντευξη ενός αμερικανού ακαδημαϊκού στο Γιάννη Μπογιόπουλο: «η κυβερνητική άποψη για την 11^η Σεπτεμβρίου καταρρίπτει τους νόμους της φυσικής και της μηχανικής και δεν είναι δυνατόν να είναι αληθινή.» Ακριβώς τα ίδια λέει και ο Ζιλ… Σκοπεύει να δουλέψει μαζί με τη Μαίρη στη συγκέντρωση στοιχείων, να εκδώσουν βιβλία, να φωνάξουν προς τον κόσμο. Και όσο πάει. «Για όσο μας αφήσουν…» λέει η Μαίρη και με ακολουθεί στο αυτοκίνητο. Πηγαίνουμε στο γραφείο της, στο Βήμα της Κυριακής.

Την προηγούμενη μέρα επρόκειτο να τη συνοδεύσω στο Πάντειο, όπου θα αποτελούσε το αντικείμενο μαθήματος και συζήτησης με τους φοιτητές. Την τελευταία στιγμή ειδοποιήθηκε πως το μάθημα δεν θα γίνει ποτέ. Το περίμενε και η ίδια. Το περιοδικό Esquire, που της είχε χορηγήσει και κίνητρο για την έρευνα, επικοινώνησε μαζί της για να δώσουν συνέχεια σε εκείνο το πρώτο δημοσίευμα για το AIDS που δεν προτιμά τους ετεροφυλόφιλους. Η Μαίρη προετοιμάστηκε, αλλά το περιοδικό άλλαξε γνώμη. Ένα άλλο περιοδικό, το Down Town, της ζήτησε συνέντευξη. Και εκεί το ξανασκέφτηκαν...Στην παρουσίαση του βιβλίου της δεν εμφανίστηκε κανένας εκπρόσωπος του ιατρικού κόσμου, ούτε καν οι γιατροί της με τους οποίους διατηρεί εξαιρετική σχέση. Τη ρωτάω πως σχολιάζουν οι γιατροί τα αποτελέσματα της έρευνας της. Δεν τα σχολιάζουν.

Μέσα στο αυτοκίνητο καταφέρνει να φυτεύει στη σιωπή ευκαιρίες για συζήτηση. «Δεν έχεις άλλο σκοπό στη ζωή σου, έτσι δεν είναι; Εχεις αφοσιωθεί πια σ’ αυτό…» της λέω. «Λάθος, αυτό αφοσιώθηκε σε μένα…»

Στο κτίριο του ΔΟΛ, με την αυστηρή «πόρτα», όλα είναι εύκολα για τη Μαίρη και τους καλεσμένους της. Προνομιακή εξυπηρέτηση και γλυκά χαμόγελα. Η ίδια δεν βίωσε τον κοινωνικό αποκλεισμό του AIDS επειδή έτυχε να βρίσκεται στον κατάλληλο κύκλο ανθρώπων. Για τους περισσότερους ασθενείς τα πράγματα είναι χειρότερα, ένα σημαντικό ποσοστό δεν τολμά να πει την αλήθεια σε οικογενειακό και επαγγελματικό περιβάλλον. Στο Βήμα, όμως, η Μαίρη είναι απλώς ακόμα μία συντάκτρια. Κάθεται στον υπολογιστή και ελέγχει τα στατιστικά της ιστοσελίδας της. Άλλη μια μέρα σιωπής, κανένας ετεροφυλόφιλος οροθετικός άνδρας δεν είχε να της πει κάτι.

Δίπλα της εργάζεται η συνάδελφος Λώρη Κέζα. Ζητώ την άποψή της για όσα υποστηρίζει η Μαίρη. «Δεν ξέρω, τι να σου πω…Θα ήθελα να τα ακούσω πρώτα και από ειδικούς επιστήμονες…» Η Μαίρη δεν το άφησε να πέσει κάτω. Μου θυμίζει τη διόγκωση της αμφισβήτησης και θριαμβευτικά επιδεικνύει τα λάφυρα της. «Εγώ νίκησα το AIDS, νίκησα την ιδέα, και κάποτε θα αποκαλυφθεί την απάτη. Μπορεί αύριο να πεθάνω, αλλά θα έχω νικήσει, έτσι δεν είναι;» Ετσι ακριβώς.

-----------------------

Copyright Epsilon/Eleutherotypia